ΤΟΥ ΔΩΣΑΜΕ ΑΓΑΠΗ, ΜΑΣ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΣΕ Του Σάββα Ηλιοφώτου – Πρώην Δημάρχου Στροβόλου

Η υπόθεση την οποία κατάγγειλε δημόσια ο δημοσια ο δημοσιογράφος Μακάριος Δρουσιώτης, είναι εξαιρετικά σοβαρή, γιατί εμπλέκει ισχυρισμούς για βαριά ποινικά αδικήματα (σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκου, διαφθορά, παρακολουθήσεις, κατάχρηση εξουσίας). Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα περιθώρια και οι υποχρεώσεις της Αστυνομίας καθορίζονται κυρίως από τη φύση των καταγγελιών — όχι από το ποιος τις κάνει. Από έρευνα την οποία έχω κάνει με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης,βρήκα τι μπορεί να κάνει η Αστυνομία άμεσα. Ακόμη και χωρίς κατάθεση του ίδιου του Δρουσιώτη, η Αστυνομία: Μπορεί να αυτεπαγγέλτως ξεκινήσει έρευνα, εφόσον υπάρχουν δημόσιοι ισχυρισμοί για σοβαρά αδικήματα. Να συλλέξει μαρτυρία από τρίτους (π.χ. πρόσωπα που κατονομάζονται ή μπορεί να γνωρίζουν). Να ζητήσει τεκμήρια (ψηφιακά δεδομένα, αρχεία, επικοινωνίες), εφόσον προκύπτει εύλογη υποψία. Να λάβει καταθέσεις από πιθανά θύματα, εάν μπορούν να εντοπιστούν. Ειδικά για ισχυρισμούς περί κακοποίησης ανηλίκου, υπάρχει αυξημένη υποχρέωση διερεύνησης, ανεξαρτήτως της στάσης του καταγγέλλοντος. Ρόλος του ίδιου του δημοσιογράφου Ωστόσο, αν ο ίδιος: Δεν προσέλθει να καταθέσει Δεν παραδώσει στοιχεία ή πηγές (όπου αυτό είναι νομικά εφικτό) τότε πρακτικά: Η έρευνα γίνεται πολύ πιο δύσκολη, γιατί λείπει ο βασικός φορέας των πληροφοριών. Πολλοί ισχυρισμοί μπορεί να μείνουν στο επίπεδο της μη επαληθεύσιμης πληροφορίας. Πιθανές ενέργειες αν δεν συνεργαστεί Αν δεν υπάρξει συνεργασία: Η Αστυνομία μπορεί να συνεχίσει περιορισμένη προκαταρκτική έρευνα με ό,τι υπάρχει δημόσια. Αν δεν προκύψουν επαρκή στοιχεία, η υπόθεση μπορεί να: παραμείνει ανοικτή χωρίς εξέλιξη, ή τεθεί στο αρχείο λόγω έλλειψης μαρτυρίας. Παράλληλα, υπάρχει και η άλλη διάσταση: Πρόσωπα που κατονομάζονται ενδέχεται να κινηθούν νομικά (π.χ. για δυσφήμιση), αν θεωρούν ότι οι ισχυρισμοί είναι αβάσιμοι. Σε ακραίες περιπτώσεις, αν αποδειχθεί ότι υπήρξε συνειδητή διάδοση ψευδών ειδήσεων, μπορεί να εγερθούν και ποινικά ζητήματα. Πολιτική και θεσμική διάσταση Δεδομένου ότι εμπλέκονται θεσμοί: Είναι πιθανό να υπάρξει παρέμβαση του Γενικού Εισαγγελέα για καθοδήγηση της έρευνας. Μπορεί να ζητηθούν ανεξάρτητες έρευνες ή διοικητικοί έλεγχοι. Συνοπτικά Η Αστυνομία δεν είναι «δεμένη» από την απουσία του Δρουσιώτη, αλλά χωρίς τη μαρτυρία και τα στοιχεία του: η έρευνα αποδυναμώνεται σημαντικά, και οι καταγγελίες δύσκολα μετατρέπονται σε ποινικές υποθέσεις με προοπτική δίωξης. Τι σημαίνει «επαρκής μαρτυρία» στην πράξη Στη νομολογία (Κύπρος και γενικά αγγλοσαξονικό σύστημα), για να προχωρήσει μια υπόθεση χρειάζονται στοιχεία που: Δημιουργούν εύλογη υποψία ότι έχει διαπραχθεί αδίκημα (για να ξεκινήσει/συνεχιστεί έρευνα) Στηρίζουν προοπτική καταδίκης (για να καταχωρηθεί υπόθεση στο Δικαστήριο) Η «επαρκής μαρτυρία» δεν σημαίνει απόδειξη πέραν πάσης αμφιβολίας (αυτό απαιτείται στο τέλος), αλλά: Συγκεκριμένες καταθέσεις με λεπτομέρειες Ανεξάρτητη επιβεβαίωση (π.χ. έγγραφα, μηνύματα, μάρτυρες) Συνοχή και αξιοπιστία των ισχυρισμών Πώς βλέπουν τα Δικαστήρια τέτοιες υποθέσεις Η νομολογία είναι ξεκάθαρη σε δύο βασικές αρχές: Δεν αρκούν γενικές ή αόριστες καταγγελίες Αν κάποιος μιλά για «κύκλωμα» ή «σχέσεις», χωρίς συγκεκριμένα περιστατικά, ημερομηνίες και αποδείξεις, αυτό δεν μπορεί να στηρίξει ποινική υπόθεση. Η μαρτυρία πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί Δηλαδή: να εξεταστεί στο δικαστήριο, να αντέχει σε αντεξέταση, να μην είναι απλή φήμη ή «άκουσα ότι». Ειδικά για σοβαρά εγκλήματα (π.χ. κακοποίηση ανηλίκου) Τα Δικαστήρια: Μπορούν να στηριχθούν ακόμη και σε μία αξιόπιστη μαρτυρία θύματος, αλλά εξετάζουν πολύ αυστηρά: τη συνέπεια της αφήγησης, τυχόν υποστηρικτικά στοιχεία (ιατρικά, χρονικά, συμπεριφορικά). Ο ρόλος του καταγγέλλοντος (π.χ. δημοσιογράφου) Αν κάποιος προβαίνει σε δημόσιες καταγγελίες: Η μαρτυρία του έχει αξία μόνο αν: καταθέσει ενόρκως, δώσει συγκεκριμένα στοιχεία ή πηγές (όπου επιτρέπεται), αποδεχθεί να ελεγχθεί. Αλλιώς, νομικά παραμένει: πληροφορία χωρίς αποδεικτική δύναμη Πρακτικά συμπέρασματα Για να περάσει μια υπόθεση από τη δημόσια σφαίρα στη Δικαιοσύνη χρειάζεται: από «ισχυρισμούς» → σε τεκμηριωμένα γεγονότα από «αφήγηση» → σε αποδείξιμη μαρτυρία Χωρίς αυτό το πέρασμα, ακόμη και οι πιο σοβαρές καταγγελίες — όπως αυτές που αναφέρει ο Δρουσιώτης — δύσκολα μετατρέπονται σε υποθέσεις με νομικό βάρος.