Η ΑΠΑΤΗ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΨΕΜΑ Του Σάββα Ηλιοφώτου-πρώην Δημάρχου Στροβόλου

« την ώρα που τα νέα κόμματα ΑΛΜΑ και Άμεση Δημοκρατία επαγγέλλονται το νέο και το καθαρό, κτίζουν την κομματική τους βάση πάνω σε προβληματικές μεταγραφές από τα κόμματα που δήθεν προορίζονται να αντικαταστήσουν. Χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια μπορείς να το δεις και να το αποφύγεις» Η πολιτική δεν είναι ποτέ ένας καθαρός διάδρομος όπου το παλιό φεύγει και το νέο έρχεται με μια κίνηση. Είναι, σχεδόν πάντα, ένα πεδίο συμβίωσης αντιθέσεων. Και αυτή η πραγματικότητα, όσο άβολη κι αν είναι, δεν είναι ατύχημα. Είναι ο κανόνας. Το ερώτημα είναι: Κτίζω το νέο με την ακαθαρσία από το παλιό ή καθαρίζω αυτό που έχω και προχωρώ; Την ώρα που κάποιοι κατηγορούν την ΕΔΕΚ ότι δεν απαλλάγηκε πλήρως από το παλαιό και το διεφθαρμένο, την ίδια ώρα το ΑΛΜΑ που επαγγέλλεται το νέο και το καθαρό, φορτώνει από τα βάρη και τα προβλήματα της ΕΔΕΚ και των άλλων κομμάτων που θέλει να αντικαταστήσει, όπως η περίπτωση Παπαδάκη και όχι μόνο από την ΕΔΕΚ και της Ειρήνης Χαραλαμπίδου από το ΑΚΕΛ. Ο Φειδίας, η άλλη μεγάλη αλλαγή που έκτισε πάνω στις κατηγορίες για τα κόμματα του λεγόμενου κατεστημένου, φορτώθηκε την σάρα και μάρα που υπήρχε μέσα και έξω από τα κόμματα, φτάνει να κατέβασε το απλικέητιον και να δήλωσε παρών. Για να αντιληφθούμε πως γίνονται οι αλλαγές στην πολιτική ας δούμε τις μεγάλες καμπές της ιστορίας, και θα διαπιστώσουμε ότι η αλλαγή δεν έρχεται με αποστείρωση, αλλά με διαχείριση του «μολυσμένου» παρελθόντος. Στη μεταπολίτευση στην Ελλάδα, ο Καραμανλής δεν κυβερνούσε σε ένα κενό. Το κράτος, οι μηχανισμοί, οι άνθρωποι, ακόμη και νοοτροπίες της χούντας, ήταν εκεί. Η δημοκρατία δεν οικοδομήθηκε πάνω σε ερείπια που καθαρίστηκαν εν μια νυκτί, αλλά μέσα από μια δύσκολη, αντιφατική συνύπαρξη μέχρι να ωριμάσουν οι συνθήκες για την πλήρη επικράτησή της. Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται και στην Κύπρο. Μετά την τραγωδία του 1974, δυνάμεις που κουβαλούσαν βαριά ιστορικά φορτία δεν εξαφανίστηκαν ως διά μαγείας. Το πολιτικό σύστημα αναγκάστηκε να τις απορροφήσει, να τις ελέγξει, να τις αφομοιώσει σταδιακά. Όχι από αδυναμία, αλλά από ανάγκη επιβίωσης και σταθερότητας. Και σήμερα; Το φαινόμενο παραμένει. Κόμματα που επιχειρούν να καθαρίσουν το εσωτερικό τους από στρεβλώσεις, πρόσωπα ή πρακτικές του παρελθόντος, δεν μπορούν να το κάνουν με ένα «χειρουργικό χτύπημα». Γιατί τα κόμματα δεν είναι μηχανές. Είναι ζωντανοί οργανισμοί, με ισορροπίες, συσχετισμούς, εξαρτήσεις και –κυρίως– ανθρώπους. Εδώ τίθεται το κρίσιμο ερώτημα: είναι αυτό κοινωνιολογικό φαινόμενο ή απλή αντίσταση στην αλλαγή; Η απάντηση είναι και τα δύο. Από τη μια, υπάρχει η κοινωνιολογική διάσταση. Κάθε σύστημα παράγει μηχανισμούς αυτοσυντήρησης. Οι άνθρωποι που επωφελούνται από μια κατάσταση, ακόμη κι αν είναι στρεβλή, θα την υπερασπιστούν. Όχι απαραίτητα από κακία, αλλά από φόβο: φόβο απώλειας εξουσίας, θέσης, ταυτότητας. Από την άλλη, υπάρχει και η πολιτική πραγματικότητα: η αλλαγή χωρίς ισχύ είναι ευχή, όχι στρατηγική. Αν επιχειρήσεις να συγκρουστείς με όλα και όλους ταυτόχρονα, το πιθανότερο είναι να ηττηθείς πριν προλάβεις να αλλάξεις οτιδήποτε. Γι’ αυτό, πολλές φορές, η αλλαγή προχωρά μέσα από αντιφάσεις: συμπορεύεσαι προσωρινά με αυτό που θέλεις να ξεπεράσεις, μέχρι να αποκτήσεις τη δύναμη να το μετασχηματίσεις ή να το αποβάλεις. Αυτή την τακτική εφάρμοσε και συνεχίζει να εφαρμόζει και ο σημερινός Πρόεδρος της ΕΔΕΚ ο οποίος ανάλαβε τον δύσκολο ρόλο να απαλλάξει την ΕΔΕΚ από τα όλα τα βαρίδια που μάζεψε η προηγούμενη προεδρία. Αναμένεται από τους φίλους και τους ψηφοφόρους του κόμματος, να αναλάβουν και το δικό τους ρόλο και την δική τους ευθύνη. Για αυτό ο νομοθέτης έδωσε στον ψηφοφόρο τον σταυρό προτίμησης. Ισοδύναμο της σκούπας με την οποία επιχειρείς να καθαρίσεις τις ακαθαρσίες. Αυτό δεν είναι συμβιβασμός αξιών. Είναι τακτική επιβίωσης. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η τακτική γίνεται μόνιμη κατάσταση. Όταν η «προσωρινή συνύπαρξη» μετατρέπεται σε βολική συνήθεια. Εκεί η αλλαγή ακυρώνεται και το σύστημα αναπαράγει τον εαυτό του. Γι’ αυτό και η ευθύνη δεν ανήκει μόνο στις ηγεσίες. Ανήκει και στη βάση. Στους πολίτες. Σε αυτούς που θέλουν την αλλαγή. Γιατί η αλλαγή δεν είναι θεατρική παράσταση για να την παρακολουθείς από την κερκίδα. Είναι διαδικασία που απαιτεί επιμονή, πίεση, συμμετοχή και –πάνω απ’ όλα– χρόνο. Όσοι απογοητεύονται γρήγορα, όσοι εγκαταλείπουν με την πρώτη αντίφαση, στην ουσία ενισχύουν αυτό που θέλουν να αλλάξουν. Γιατί τα κατεστημένα δεν πέφτουν από την αγανάκτηση μιας στιγμής, αλλά από τη σταθερή φθορά που τους προκαλεί μια κοινωνία αποφασισμένη να τα ξεπεράσει. Η ιστορία δείχνει κάτι απλό αλλά βαθύ: το καλό δεν επικρατεί επειδή είναι αυτονόητο. Επικρατεί όταν υπάρχουν άνθρωποι που το υπηρετούν με υπομονή και πίστη, ακόμη και όταν η πραγματικότητα τους δοκιμάζει. Γι’ αυτό, όσοι πιστεύουν στην αλλαγή δεν πρέπει να λυγίζουν μπροστά στις αντιφάσεις της διαδρομής. Να έχουν καθαρό στόχο, αλλά και αντοχή. Να πιέζουν, αλλά και να επιμένουν. Να κρίνουν, αλλά και να μένουν παρόντες. Γιατί στο τέλος, η αλλαγή δεν έρχεται για όσους απλώς την περιμένουν. Έρχεται για όσους την επιδιώκουν.