ΕΞΩ ΟΙ ΒΡΕΤΑΝΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ-ΣΥΝΘΗΜΑ ΓΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ Ή ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΣΗ ΕΦΙΚΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ Του Σάββα Ηλιοφώτου-πρώην Δημάρχου Στροβόλου

Μία από τις πληγές της Κύπρου που άφησε πίσω του ο αγώνας του κυπριακού λαού για την ένωση, είναι η ύπαρξη των βρετανικών βάσεων, ένα κατάλοιπο της αποικιοκρατίας που ενσωματώθηκε στο καθεστώς ίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης δεν έφερε τις βάσεις στην Κύπρο. Τις κληρονόμησε, όπως τις κληρονομήσαμε όλοι εμείς που ζούμε σε αυτό το κράτος. Αυτό που έχει σημασία σήμερα είναι πώς διαχειρίζεται κανείς αυτή την πραγματικότητα. Και σε αυτό το επίπεδο, η κυπριακή κυβέρνηση προσπάθησε να θωρακίσει τη χώρα έναντι πιθανών κινδύνων που θα μπορούσαν να προκύψουν από τη λειτουργία των βάσεων, ιδιαίτερα σε περιόδους έντασης στη Μέση Ανατολή και φαίνεται ότι τα κατάφερε πολύ καλά. Τώρα, αν ξύπνησε το απωθημένο της κυπριακής εθνικοφροσύνης, ΔΗΣΥ και ΕΛΑΜ, και βλέπουμε δηλώσεις και πανηγύρια που δεν έχουν σχέση με την ουσία της καθόδου των τεσσάρων μαχητικών και των δύο φρεγατών, αυτό είναι άλλο θέμα και δεν πρέπει να χαλά κανένα. Παράλληλα, στον διεθνή νομικό διάλογο εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα παραδείγματα που επαναφέρουν το ζήτημα της αποικιοκρατικής κληρονομιάς. Η περίπτωση του Μαυρικίου και των νησιών Chagos είναι χαρακτηριστική. Το 2019 το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε ότι ο διαχωρισμός των νησιών από τον Μαυρίκιο πριν την ανεξαρτησία του ήταν παράνομος και ότι το Ηνωμένο Βασίλειο οφείλει να τερματίσει τη διοίκησή τους . Η εξέλιξη αυτή άνοιξε μια σημαντική συζήτηση στο διεθνές δίκαιο για το πώς αντιμετωπίζονται αποικιακά κατάλοιπα σε νέα ανεξάρτητα κράτη. Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η περίπτωση της Κύπρου είναι νομικά ίδια, αλλά δημιουργεί ένα προηγούμενο που δείχνει ότι τέτοια ζητήματα μπορούν να τεθούν διεθνώς. Σε ό,τι αφορά το καθεστώς των βάσεων στην Κύπρο, αυτές αποτελούν κυρίαρχο έδαφος του Ηνωμένου Βασιλείου βάσει της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης του 1960. Αυτό σημαίνει ότι το Λονδίνο έχει πλήρη κυριαρχία εντός των περιοχών αυτών. Ωστόσο, υπάρχουν και συμφωνημένες υποχρεώσεις συνεργασίας με την Κυπριακή Δημοκρατία. Στην πράξη, οι Βρετανοί δεν είναι υποχρεωμένοι να ζητούν άδεια για κάθε στρατιωτική επιχείρηση που διεξάγεται από τις βάσεις, αλλά υπάρχει πολιτική και διπλωματική υποχρέωση συνεννόησης και ενημέρωσης, ιδιαίτερα όταν ενέργειες από τις βάσεις μπορεί να επηρεάσουν την ασφάλεια ή τις διεθνείς σχέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το ζήτημα των βάσεων, επομένως, δεν είναι απλό. Είναι ένα θέμα ιστορίας, διεθνούς δικαίου και γεωπολιτικής. Εκείνο που έχει σημασία σήμερα είναι ότι η Κυπριακή Δημοκρατία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε μια πραγματικότητα που φορτώθηκε και στην ανάγκη να διασφαλίσει την ασφάλεια και την κυριαρχία της στο μέγιστο δυνατό βαθμό. Και σε αυτή την προσπάθεια, η σοβαρή νομική συζήτηση –όπως αυτή που άνοιξε πρόσφατα και ο πρώην Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης– έχει ιδιαίτερη αξία. Έχοντας πάντα κατά νουν και την αξέχαστη δήλωση του αείμνηστου προέδρου Δημήτρη Χριστόφια ότι με τις βάσεις θα ασχοληθούν τα παιδιά και τα εγγόνια μας. Φυσικά, αξιολογώντας πάντα τα δεδομένα που θα επικρατούν την δεδομένη στιγμή. Σε ότι αφορά τις εκδηλώσεις και τα συνθήματα κατά των βάσεων, αυτά γίνονται πρώτα για εσωτερική κατανάλωση και μετά για την ουσία του περιεχομένου των.