ΒΑΣΕΙΣ, ΙΡΑΝ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΣ: ΣΥΝΘΗΜΑ Ή ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ;

Με αφορμή τις πρόσφατες απειλές από το Ιράν, επανέρχεται το σύνθημα: «Έξω οι βάσεις από την Κύπρο». Είναι όμως αυτή τη στιγμή σοφή και αποτελεσματική πολιτική επιλογή ή μια εκτόνωση αγανάκτησης; Ας μιλήσουμε καθαρά. Οι βρετανικές βάσεις δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Είναι κυρίαρχο έδαφος που παραχωρήθηκε με τις Συμφωνίες του 1960. Υπάρχουν. Και σε κάθε περιφερειακή σύρραξη, η γεωγραφία μας μάς υπενθυμίζει ότι δεν είμαστε θεατές. Οι πύραυλοι δεν ξεχωρίζουν σημαίες. Χτυπούν συντεταγμένες. Ναι, οι βάσεις ενδέχεται να μας καθιστούν δυνητικό στόχο. Ναι, το ζήτημα της πλήρους κυριαρχίας παραμένει ανοιχτό και πολιτικά υπαρκτό. Όμως ας δούμε και την άλλη πλευρά της εξίσωσης. Η Τουρκία διατηρεί στρατό στο βόρειο τμήμα της πατρίδας μας. Το Κυπριακό παραμένει άλυτο. Το νησί είναι ήδη στρατηγικά επιβαρυμένο. Σε αυτό το περιβάλλον, ποια θα ήταν η ρεαλιστική πιθανότητα άμεσης αποχώρησης των βάσεων; Σχεδόν μηδενική. Σε περίοδο κρίσης, καμία δύναμη δεν αποσύρει στρατηγικά ερείσματα. Και αν – υποθετικά – αποχωρούσαν, θα άφηναν πίσω μια ουδέτερη Κύπρο; Ή ένα κενό που άλλοι θα επιδιώξουν να καλύψουν, με δεδομένη την τουρκική στρατιωτική παρουσία; Δεν μπορούμε να αγνοούμε την παράμετρο των Τουρκοκυπρίων και της Άγκυρας. Ιστορικά η τουρκοκυπριακή ηγεσία έβλεπε το Λονδίνο ως αντίβαρο. Σήμερα, το ζήτημα για αυτούς – όπως και για εμάς – είναι η ασφάλεια. Και όσο δεν υπάρχει συνολική λύση, κάθε μονομερής κίνηση είναι μισή πολιτική. Γι’ αυτό η θέση μου είναι ξεκάθαρη: Δεν χρειαζόμαστε συνθήματα στιγμής. Χρειαζόμαστε στρατηγική. – Να απαιτήσουμε ρητές διαβεβαιώσεις ότι οι βάσεις δεν χρησιμοποιούνται για επιχειρήσεις που καθιστούν την Κυπριακή Δημοκρατία στόχο. – Να ενισχύσουμε τη διαφάνεια και την πολιτική ενημέρωση. – Να εντάξουμε το ζήτημα σε μια συνολική πρόταση νέου συστήματος ασφάλειας για ολόκληρη την Κύπρο, χωρίς ξένα επεμβατικά δικαιώματα. – Να αξιοποιήσουμε την ιδιότητα μας ως κράτος-μέλος της ΕΕ ώστε η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου να είναι ευρωπαϊκή υπόθεση, όχι διμερής διαχείριση. Το σύνθημα «έξω οι βάσεις» έχει συναισθηματική δύναμη. Αλλά χωρίς συνολικό σχέδιο για αποχώρηση όλων των ξένων στρατευμάτων και κατάργηση των εγγυήσεων, κινδυνεύει να μείνει κραυγή χωρίς αποτέλεσμα. Η Κύπρος δεν μπορεί να είναι ούτε προκεχωρημένο φυλάκιο ξένων, ούτε πεδίο εύκολης ρητορικής. Σε περιόδους έντασης δεν χρειάζονται φωνές. Χρειάζεται ψυχραιμία, εθνική συνεννόηση και στρατηγική ωριμότητα. Η γεωγραφία δεν αλλάζει. Η ευθύνη μας όμως απέναντι στον λαό αυτού του νησιού — Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους — απαιτεί σοβαρότητα. Και εκεί κρινόμαστε.