ΌΤΑΝ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΨΗΦΙΖΕΙ «ΕΞΩ ΑΠ’ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ»

Η είσοδος προσώπων όπως ο Φειδίας και ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης – και των συνεργατών ή συνοδοιπόρων τους – στο κοινοβούλιο, εις βάρος κομμάτων με ιστορία δεκαετιών, δεν είναι απλώς μια εκλογική ανατροπή. Είναι μεταβολή στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, ένα κρίσιμο κομμάτι της κοινωνίας δείχνει να μην ψηφίζει για να κυβερνηθεί, αλλά για να τιμωρήσει, να ταρακουνήσει, να σπάσει τη συνήθεια. Δεν αναζητά πάντα ολοκληρωμένα προγράμματα. Αναζητά ρήξη, μήνυμα, σύγκρουση. Και αυτό έχει συνέπειες. Αλλάζει η έννοια της πολιτικής εκπροσώπησης Η πολιτική μετατοπίζεται από τις ιδεολογίες στα πρόσωπα, από τα κόμματα στα σύμβολα. Το κοινοβούλιο παύει να είναι αποκλειστικά χώρος σύνθεσης πολιτικών και γίνεται – εν μέρει – χώρος κοινωνικής διαμαρτυρίας. Αυτό μπορεί να ανανεώσει τον δημόσιο διάλογο. Μπορεί όμως και να τον αποδομήσει, αν η οργή αντικαταστήσει τη σκέψη και το θυμικό την ευθύνη. Κλονίζεται η θεσμική συνέχεια Κόμματα με δεκαετίες ιστορίας, με όλα τους τα λάθη αλλά και τη θεσμική τους μνήμη, εξοβελίζονται ή συρρικνώνονται. Όχι επειδή δεν είχαν λόγο ύπαρξης, αλλά επειδή έπαψαν να πείθουν ότι καταλαβαίνουν την κοινωνία. Όταν η συλλογική πολιτική αποδυναμώνεται: • η πολιτική γίνεται προσωποκεντρική, • η ευθύνη διαχέεται, • η λογοδοσία δυσκολεύει. Η κοινωνία κερδίζει ένταση, αλλά χάνει σταθερότητα. Η σύγκρουση γίνεται κανονικότητα Η εκλογή τέτοιων προσώπων νομιμοποιεί τη σύγκρουση ως βασικό πολιτικό εργαλείο.Αυτό σπάει τη σιωπή, τα ταμπού και τον βολικό συμβιβασμό. Αν όμως δεν συνοδευτεί από πολιτική ωριμότητα, σχέδιο και ικανότητα σύνθεσης, οδηγεί σε μόνιμη αγανάκτηση χωρίς διέξοδο. Και η αγανάκτηση, όταν παγιώνεται, δεν παράγει αλλαγή. Παράγει φθορά. Τα κόμματα χάνουν το άλλοθι Η παρουσία αυτών των φαινομένων αφαιρεί από τα παραδοσιακά κόμματα το τελευταίο τους επιχείρημα: ότι «δεν υπάρχει εναλλακτική». Υπάρχει. Ακόμη κι αν είναι πρόχειρη, ατελής ή αντιφατική. Και αυτό από μόνο του είναι καταδικαστικό για όσους κυβέρνησαν χωρίς να πείσουν. Κάλεσμα ευθύνης – πρώτα στους πολίτες Η ψήφος διαμαρτυρίας είναι θεμιτή. Η ψήφος όμως χωρίς επίγνωση δεν είναι αθώα. Όταν οι πολίτες ψηφίζουν για να «γκρεμίσουν», οφείλουν να γνωρίζουν ότι κάθε γκρέμισμα αφήνει κενό. Και το κενό στην πολιτική δεν μένει ποτέ ουδέτερο. Γεμίζει – όχι πάντα με κάτι καλύτερο. Η δημοκρατία δεν αντέχει μόνο από θυμό, ούτε από συμβολικές τιμωρίες. Αντέχει από συμμετοχή, κρίση και ανάληψη ευθύνης. Όποιος αποσύρεται πνευματικά από αυτή τη διαδικασία, δεν μπορεί αργότερα να δηλώνει απλός θεατής των συνεπειών. Και μετά, στα κόμματα Αν τα κόμματα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν όλα τα πιο πάνω με ειρωνεία, φόβο ή αυτάρκεια, τότε δεν θα φταίνε οι πολίτες για την απαξίωσή τους. Θα την έχουν προκαλέσει. Αν δεν ανανεώσουν πρόσωπα, λόγο και ήθος, αν δεν ξαναμιλήσουν ηθικά και όχι μόνο διαχειριστικά, τότε το επόμενο κύμα δεν θα είναι απλώς αντικομματικό. Θα είναι αντιθεσμικό. Η κοινωνία βρίσκεται μπροστά σε ένα πραγματικό σταυροδρόμι. Και το ερώτημα δεν είναι ποιον θα «ρίξουμε». Είναι πού οδηγούν οι επιλογές μας — και αν είμαστε έτοιμοι να ζήσουμε με τις συνέπειές τους.