ΕΠΕΙΔΗ ΤΟ ΨΕΜΑ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΑΜΦΙΒΟΛΙΑΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΜΟΝΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ Του Σάββα Ηλιοφώτου Πρώην Δημάρχου Στροβόλου

Στη σημερινή εποχή των κοινωνικών δικτύων, η αλήθεια δεν χάνει επειδή είναι αδύναμη. Χάνει επειδή αργεί. Το ψέμα, ελαφρύ, συγκινησιακό και εύπεπτο,σε μορφή εικόνας και ήχου, τρέχει πιο γρήγορα από τα γεγονότα. Και μέχρι να φτάσει η αλήθεια κοντά στον ανθρώπινο εγκέφαλο, εκείνος έχει ήδη «καταλάβει θέση». Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν είναι ουδέτερος δέκτης πληροφοριών. Δεν λειτουργεί σαν σκληρός δίσκος που αποθηκεύει δεδομένα με σειρά προτεραιότητας. Λειτουργεί με συναισθήματα, φόβους, προσδοκίες και προκαταλήψεις. Τα κοινωνικά δίκτυα το γνωρίζουν αυτό – και το εκμεταλλεύονται. Το ψέμα προστατεύεται από την ταχύτητα. Κυκλοφορεί πριν υπάρξει χρόνος για έλεγχο, πριν ενεργοποιηθεί η κριτική σκέψη. Ένα ψέμα που επιβεβαιώνει αυτό που ήδη πιστεύουμε γίνεται αμέσως «αλήθεια» στο μυαλό μας. Όχι επειδή είναι πειστικό, αλλά επειδή είναι βολικό. Και τότε τίθεται το κρίσιμο ερώτημα: πώς προσλαμβάνει την αλήθεια ένας εγκέφαλος που έχει ήδη μολυνθεί από το ψέμα; Με δυσκολία. Με αντίσταση. Και συχνά, με άρνηση. Η ψυχολογία το εξηγεί καθαρά: όταν μια πληροφορία απειλεί μια ήδη σχηματισμένη πεποίθηση, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί μηχανισμούς άμυνας. Η αλήθεια δεν γίνεται δεκτή ως διόρθωση, αλλά ως επίθεση. Δεν αξιολογείται· απορρίπτεται. Έτσι γεννιέται το παράδοξο της εποχής μας: όσο περισσότερα στοιχεία εμφανίζονται, τόσο πιο πεισματικά κάποιοι κρατιούνται στο ψέμα. Πώς προστατεύεται λοιπόν ο ανθρώπινος εγκέφαλος; Όχι με φίλτρα περιεχομένου μόνο. Όχι με αλγορίθμους. Αλλά με παιδεία. Με αργή σκέψη σε έναν κόσμο που επιβραβεύει το γρήγορο συμπέρασμα. Με τη συνειδητή επιλογή της αμφιβολίας: «κι αν αυτό που διάβασα δεν είναι αλήθεια;». Η αλήθεια σήμερα χρειάζεται υπεράσπιση. Όχι γιατί είναι εύθραυστη, αλλά γιατί είναι απαιτητική. Ζητά χρόνο, ταπεινότητα και την ωριμότητα να παραδεχθούμε ότι μπορεί να κάναμε λάθος. Σε μια εποχή όπου το ψέμα προηγείται, η αλήθεια δεν αρκεί να είναι σωστή. Πρέπει να είναι επίμονη. Και εμείς, αρκετά γενναίοι για να την ακούσουμε, ακόμη κι όταν μας ενοχλεί.