ΔΙΑΦΘΟΡΑ: Η ΕΥΘΥΝΗ ΤΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΗΣ ΑΝΟΧΗΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ Του Σάββα Ηλιοφώτου-Πρώην Δημάρχου Στροβόλου

"η διαφθορά δεν ξεκινά από τον λαό και ανεβαίνει. Ξεκινά από την εξουσία και κατεβαίνει" Η διαφθορά δεν είναι ούτε αφηρημένη έννοια ούτε «εθνικό ελάττωμα». Είναι συγκεκριμένο πολιτικό φαινόμενο, που γεννιέται όταν η εξουσία αποσυνδέεται από την ευθύνη και η ηγεσία παύει να λειτουργεί ως ηθικό παράδειγμα. Και όσο κι αν επιχειρείται συχνά ο συμψηφισμός, το ερώτημα παραμένει αμείλικτο: ποιος φέρει την πρώτη ευθύνη;Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ασαφής. Πρώτιστα υπεύθυνη είναι η ηγεσία. Όχι γιατί ο λαός είναι άμοιρος ευθυνών, αλλά γιατί η διαφθορά προϋποθέτει εξουσία. Ο ηγέτης νομοθετεί, αποφασίζει, διορίζει, ελέγχει – ή επιλέγει να μην ελέγξει. Κυρίως όμως, δίνει τον τόνο. Με τη στάση του ορίζει τι επιτρέπεται, τι συγχωρείται και τι τελικά καθιερώνεται ως «κανονικό». Όταν η ηγεσία συγκαλύπτει αντί να ελέγχει, όταν σχετικοποιεί το άδικο ως «λάθος», όταν προστατεύει τους ισχυρούς και εξαντλεί την αυστηρότητα στους αδύναμους, τότε η διαφθορά παύει να είναι εξαίρεση. Γίνεται σύστημα. Στην Κύπρο δεν μας έλειψαν τα σκάνδαλα. Μας έλειψε η έγκαιρη και πειστική λογοδοσία. Και εδώ αναδεικνύεται ένα από τα πιο διαβρωτικά στοιχεία του προβλήματος: οι αστοχίες και οι μεγάλες καθυστερήσεις στη διερεύνηση υποθέσεων και στην απονομή δικαιοσύνης. Όταν οι έρευνες χρονίζουν, όταν οι αποφάσεις αργούν υπερβολικά, η κοινωνία ζει για χρόνια μέσα σε ένα μολυσμένο και αβέβαιο πεδίο. Η σκιά της υπόθεσης αιωρείται, οι υπόνοιες παγιώνονται και το τεκμήριο της αθωότητας δεν λειτουργεί υπέρ της εμπιστοσύνης αλλά υπέρ της σύγχυσης. Ο πολίτης δεν βλέπει κάθαρση· βλέπει αναβολή. Και πείθεται σταδιακά ότι το σύστημα δεν λειτουργεί για να αποδώσει δικαιοσύνη, αλλά για να κερδίσει χρόνο και να φθείρει την απαίτηση για αλήθεια. Η καθυστέρηση στη δικαιοσύνη δεν είναι ουδέτερη. Παράγει πολιτική φθορά, κοινωνική καχυποψία και ηθική κόπωση. Και τελικά λειτουργεί ως έμμεση συγκάλυψη, ακόμη κι αν δεν υπάρχει τέτοια πρόθεση. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας είναι καθοριστικός. Ο Πρόεδρος χρειάζεται να κάνει κάτι το καθοριστικό για να πείσει ότι δεν ανέχεται τη διαφθορά και επιζητεί την τιμωρία όσων καταχρώνται την εξουσία και το δημόσιο χρήμα. Οι μέχρι τώρα ενέργειες του προς αυτή την κατεύθυνση δεν έχουν αλλάξει την πεποίθηση στην κοινωνία ότι όλη η ηγεσία κοματική και πολιτειακή είναι "ρούχα μαζί που πλύθηκαν και έχουνε γίνει ροζ".Δικαίως ή αδίκως το διωκτικό μας σύστημα χρειάζεται οξυγόνο για να επανακερδίσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας και η απονομή της δικαιοσύνης χρειάζεται γρηγοράδα! Χωρίς αυτή, κάθε ρητορική περί κάθαρσης χάνει την αξιοπιστία της. Όταν η κορυφή δεν τιμωρείται και η δικαιοσύνη καθυστερεί, ο κανόνας χάνει το κύρος του. Ο πολίτης παύει να πιστεύει και αρχίζει να προσαρμόζεται. Όχι απαραίτητα από ανηθικότητα, αλλά από απογοήτευση. Εδώ εμφανίζεται η ευθύνη του λαού. Υπαρκτή, αλλά όχι ισότιμη. Όταν ανέχεται, όταν σιωπά, όταν αποδέχεται το «δεν αλλάζει τίποτε», τότε η διαφθορά παγιώνεται κοινωνικά. Όμως η διαφθορά δεν ξεκινά από τον λαό και ανεβαίνει. Ξεκινά από την εξουσία και κατεβαίνει. Ο ηγέτης έχει την ευθύνη της πράξης και της ταχύτητας. Ο λαός έχει την ευθύνη της κρίσης. Η μάχη κατά της διαφθοράς δεν είναι ηθικολογική. Είναι βαθιά πολιτική. Και αρχίζει πάντα από την κορυφή. Στον τόπο μας η ηγεσία δεν τόλμησε να συγκρουστεί έγκαιρα και καθαρά με τη διαφθορά, για αυτό δεν έχει απλώς αποτύχει· έχει εκπαιδεύσει μια κοινωνία να μην περιμένει πια δικαιοσύνη.Την εικόνα αυτή είναι που καλείται ο Πρόεδρος και η ηγεσίες των παραδοσιακών κομμάτων να ανατρέψουν εάν δεν θέλουν να δουν μια βουλή να γεμίζει με φαινόμενα τύπου Φειδία και σωτήρες τις τελευταίας στιγμής τύπου Οδυσσέα!