ΟΤΑΝ ΟΙ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΕΣ ΜΕΝΟΥΝ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ, ΟΙ ΘΕΣΜΟΙ ΕΥΤΕΛΙΖΟΝΤΑΙ Του Σάββα Ηλιοφώτου-πρώην Δημάρχου Στροβόλου

«Χωρίς ευθύνη, η ελευθερία του λόγου μετατρέπεται σε όπλο καταστροφής θεσμών. Δεν ζητά η κοινωνία σιωπή. Ζητά καθαρότητα. Δεν ζητά να μην μιλά κανείς. Ζητά όταν μιλά, να στέκεται πίσω από αυτά που λέει. Γιατί στο τέλος της ημέρας, το μεγαλύτερο έγκλημα δεν είναι μια ψευδής καταγγελία. Είναι να συνηθίσουμε σε αυτές. Και τότε, δεν θα πιστεύουμε πια ούτε την αλήθεια» Το 2019 ο γνωστός νομικός και αδερφός του τέως Γενικού Εισαγγελέα, Νίκος Κληρίδης, δημοσιοποίησε επιστολή του στην οποία: • Κατήγγειλε την ύπαρξη κυκλωμάτων διαφθοράς εντός της δικαιοσύνης • Μιλούσε για σχέσεις δικηγόρων, δικαστών και αξιωματούχων • Έκανε λόγο για παρεμβάσεις σε υποθέσεις και ευνοιοκρατία • Άφηνε σαφείς αιχμές για έλλειψη βούλησης διερεύνησης Τις τελευταίες ημέρες παρακολουθούμε τον ίδιο άνθρωπο να προβαίνει σε δημόσιες καταγγελίες με αναφορά σε κίνδυνο της ίδιας της ζωής του, προσθέτοντας ότι γνωρίζει ποιοι βρίσκονται πίσω από τις απειλές και ότι τα πράγματα είναι σοβαρά και πηγαίνουν πολύ βαθιά. Από πλευράς πολιτείας δεν βλέπουμε καμία αντίδραση για το συγκεκριμένο, και μένουμε άναυδοι μπροστά στην απραξία, την ώρα που κάποιος εκθέτει και κατεδαφίζει θεσμούς χωρίς να συγκινείται κανείς. Υπάρχει μια λεπτή γραμμή σε μια δημοκρατία. Από τη μια, το δικαίωμα του πολίτη να μιλά, να καταγγέλλει, να φωνάζει. Και από την άλλη, η ευθύνη του να αποδεικνύει. Όταν αυτή η γραμμή χαθεί, δεν έχουμε ελευθερία. Έχουμε ασυδοσία. Εκ των πραγμάτων φαίνεται ότι αυτή η λεπτή γραμμή πάει να εξαφανιστεί. Το 2019 ακούσαμε βαριές καταγγελίες για κυκλώματα στη δικαιοσύνη. Μιλήσαμε για διαπλοκή, για σχέσεις, για παρεμβάσεις. Σήμερα ακούμε ξανά τα ίδια — φόβοι για τη ζωή, γνώση για απειλές, υπαινιγμοί για πρόσωπα και μηχανισμούς. Και η ερώτηση δεν είναι αν είναι αλήθεια ή ψέμα. Η ερώτηση είναι άλλη — και πιο επικίνδυνη: Μπορεί ο καθένας να λέει τα πάντα χωρίς να αποδεικνύει τίποτα; Διότι αν η απάντηση είναι «ναι», τότε τελειώσαμε ως κοινωνία. Δεν μπορείς να βγαίνεις δημόσια και να λες: «Ξέρω ποιοι είναι», «Ξέρω τι γίνεται», «Φοβάμαι για τη ζωή μου», και όταν έρθει η ώρα της ευθύνης να μην λες ποιος, πού, πότε και πώς. Αυτό δεν είναι καταγγελία. Είναι σκιές. Και οι σκιές δεν καθαρίζουν τη διαφθορά. Την τρέφουν. Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι καν αυτό. Είναι η σιωπή. Όταν οι θεσμοί δεν αντιδρούν με καθαρότητα, όταν δεν απαιτούν τεκμηρίωση, όταν δεν λένε ξεκάθαρα «εδώ είναι τα όρια», τότε δεν προστατεύουν τη δημοκρατία. Την αφήνουν εκτεθειμένη. Διότι ο πολίτης τι βλέπει; Βλέπει: • κάποιον να καταγγέλλει τα πάντα • κανέναν να μην αποδεικνύει τίποτα • και το κράτος να παρακολουθεί Και στο τέλος καταλήγει σε ένα συμπέρασμα πιο επικίνδυνο από οποιαδήποτε καταγγελία: «Όλοι είναι ίδιοι. Όλα είναι σάπια.» Και εκεί ακριβώς χάνεται η εμπιστοσύνη. Όχι από τη διαφθορά. Αλλά από την ατιμωρησία του λόγου. Σε μια σοβαρή πολιτεία, τα πράγματα είναι απλά: Όποιος καταγγέλλει: • καλείται να δώσει στοιχεία • προστατεύεται αν λέει την αλήθεια • ελέγχεται αν δεν τεκμηριώνει Όχι για να φιμωθεί. Αλλά για να υπάρχει ευθύνη. Γιατί χωρίς ευθύνη, η ελευθερία του λόγου μετατρέπεται σε όπλο καταστροφής θεσμών. Δεν ζητά η κοινωνία σιωπή. Ζητά καθαρότητα. Δεν ζητά να μην μιλά κανείς. Ζητά όταν μιλά, να στέκεται πίσω από αυτά που λέει. Γιατί στο τέλος της ημέρας, το μεγαλύτερο έγκλημα δεν είναι μια ψευδής καταγγελία. Είναι να συνηθίσουμε σε αυτές. Και τότε, δεν θα πιστεύουμε πια ούτε την αλήθεια.