Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΑΣ

Κάποτε με πιάνει το παράπονο. Όχι γιατί διαφωνούν μαζί μου — αυτό είναι υγιές. Αλλά γιατί ολοένα και συχνότερα βλέπω να επιβραβεύεται όχι η άποψη, αλλά η αποφυγή της. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που υποτίθεται ότι άνοιξαν τον δημόσιο διάλογο, αναπτύχθηκε μια παράδοξη κουλτούρα: όποιος λέει κάτι συγκεκριμένο, όποιος παίρνει θέση, όποιος ρισκάρει — αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη. Αντίθετα, όποιος καταφεύγει σε γενικόλογα περί «ενότητας», «ηρεμίας» και «σωστής στιγμής», απολαμβάνει την εύκολη αποδοχή. Δεν είναι τυχαίο. Η σαφής άποψη δημιουργεί ευθύνη. Σε εκθέτει. Σε αναγκάζει να στηρίξεις αυτό που λες. Η γενικότητα, αντίθετα, λειτουργεί σαν καταφύγιο. Δεν ενοχλεί κανέναν, δεν δεσμεύει κανέναν και τελικά δεν προχωρά τίποτα. Έτσι όμως διαμορφώνεται μια κοινωνία που μαθαίνει να χειροκροτεί το «ασφαλές» και να φοβάται το «ουσιαστικό». Και κάπου εκεί χάνεται η κριτική σκέψη. Γιατί η κριτική σκέψη δεν είναι να συμφωνούμε μεταξύ μας. Είναι να μπορούμε να ακούμε μια άποψη, να τη ζυγίζουμε, να τη συζητούμε — ακόμη κι αν στο τέλος διαφωνήσουμε. Είναι να αναγνωρίζουμε αξία σε κάποιον που τολμά να πει κάτι, όχι μόνο σε αυτόν που δεν λέει τίποτα για να μην ενοχλήσει. Σήμερα, αντί να ενθαρρύνουμε αυτό το πνεύμα, συχνά κάνουμε το αντίθετο: επιβραβεύουμε τη σιωπή, την ασάφεια και τη «βολική σοφία». Όμως κοινωνίες που φοβούνται την καθαρή άποψη δεν προχωρούν. Κόμματα που αποφεύγουν τον εσωτερικό διάλογο στο όνομα της «ηρεμίας» δεν ανανεώνονται. Και δημόσιος λόγος χωρίς σύγκρουση ιδεών καταλήγει να είναι απλώς θόρυβος χωρίς περιεχόμενο. Δεν χρειαζόμαστε περισσότερα «ανώδυνα θέματα». Χρειαζόμαστε περισσότερη ειλικρίνεια. Περισσότερο θάρρος. Περισσότερους ανθρώπους που να μιλούν καθαρά — ακόμη κι αν κάνουν λάθος. Γιατί μόνο έτσι προχωρά ο διάλογος. Και ίσως ήρθε η ώρα να μάθουμε, ως κοινωνία, να κάνουμε κάτι απλό αλλά ουσιαστικό: να στηρίζουμε εκείνους που έχουν άποψη — όχι μόνο όταν συμφωνούμε μαζί τους, αλλά και όταν απλώς εκτιμούμε ότι έχουν το θάρρος να την εκφράσουν. Αλλιώς, θα συνεχίσουμε να ζούμε μέσα σε μια ψευδαίσθηση ενότητας, όπου όλοι συμφωνούν — επειδή κανείς δεν λέει τίποτα.