ΌΤΑΝ ΕΝΑ ΚΟΜΜΑ ΧΑΝΕΙ ΨΗΦΟΦΟΡΟΥΣ: ΓΙΑΤΙ Η ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΝΟΝΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΚΗΝΗ Του Σάββα Ηλιοφώτου-Πρώην Δημάρχου Στροβόλου

«Η άνοδος της συκοφαντίας και η μόνιμη φθορά της δημοκρατίας» Σε μια από τις πολλές εκλογικές αναμετρήσεις στις οποίες έλαβα μέρος, ένας φίλος μου, μέλος του εκατονταμελούς συμβουλίου του αντίπαλου κόμματος, με πληροφόρησε ότι η εντολή από την ανώτατη ηγεσία είχε δοθεί: Μην περιμένετε να κερδίσετε τον Ηλιοφώτου με επιχειρήματα: Ρίξτε του λάσπη-πολλή λάσπη για να κολλήσει! Σε κάθε εκλογικό κύκλο στην Κύπρο βλέπουμε το ίδιο φαινόμενο: μόλις ένα κόμμα διαπιστώσει διαρροή ψηφοφόρων, ο πολιτικός λόγος αλλάζει. Από την πολιτική αντιπαράθεση περνά στην προσωπική επίθεση. Από την κριτική, στη συκοφαντία. Το μοτίβο αυτό έχει παγιωθεί σε βαθμό που πλέον αποτελεί στοιχείο της πολιτικής μας κουλτούρας. «Η λάσπη δεν είναι πολιτική στρατηγική. Είναι σύμπτωμα απελπισίας.» Ο αυτοματισμός του πανικού Οι δημοσκοπήσεις λειτουργούν σαν σεισμικός αισθητήρας των πολιτικών τάσεων. Όταν ένα κόμμα διαπιστώνει ότι χάνει ψηφοφόρους, ενεργοποιείται σχεδόν αυτόματα μια αλυσίδα αμυντικών αντιδράσεων. Οι ψηφοφόροι που αποχωρούν θεωρούνται ακόμη «ανακτήσιμοι», εάν ενισχυθεί η αμφιβολία για τον αντίπαλο στον οποίο στρέφονται. Στις προεδρικές εκλογές του 2023, η αλλαγή τάσεων στην κοινή γνώμη προκάλεσε ακαριαία σκλήρυνση του λόγου στα επιτελεία. Ξεχασμένες δηλώσεις ανασύρθηκαν, περιστατικά διογκώθηκαν, ενώ ο διάλογος μετατοπίστηκε από τις προτάσεις στην αποδόμηση των προσώπων. Το ίδιο μοτίβο παρατηρείται συχνά και σε τοπικές ή εσωκομματικές διαδικασίες, όπου η άνοδος μιας υποψηφιότητας οδηγεί σε αλυσιδωτή παραγωγή υπονοούμενων και «διαρροών». Η ισχύς του αρνητικού λόγου Το αρνητικό μήνυμα έχει μεγαλύτερη επικοινωνιακή δύναμη από το θετικό. Αυτό το γνωρίζουν όσοι σχεδιάζουν εκστρατείες. Ο θυμός, ο φόβος, η καχυποψία κινητοποιούν τον ψηφοφόρο ταχύτερα από τα επιχειρήματα. Η κυπριακή πραγματικότητα το επιβεβαιώνει: • Στην περίπτωση του Μαρί, η ανάγκη να πληγεί ο Πρόεδρος και το κυβερνών κόμμα, επισκίασε τις ευθύνες των τεχνοκρατών που ανέλαβαν τη φύλαξη των πυρομαχικών • Στην υπόθεση των «χρυσών διαβατηρίων», τα οφέλη στην οικονομία επισκιάστηκαν από την ανάγκη να πληγεί η εικόνα του Προέδρου και του κυβερνώντος κόμματος Σε αυτό το περιβάλλον, η ένταση ανταμείβεται περισσότερο από τη νηφαλιότητα. Η συκοφαντία ως έσχατο εργαλείο Όταν οι διαρροές συνεχίζονται, εμφανίζεται το «βαρύ όπλο»: η συκοφαντία. Ανώνυμες πηγές, αποσπασματικά στοιχεία, μισές αλήθειες που δεν επιδέχονται άμεσης διάψευσης. Την τελευταία δεκαετία, το κυπριακό διαδίκτυο έχει γεμίσει με προεκλογικές «αποκαλύψεις» οι οποίες αργότερα αποδείχθηκαν αβάσιμες ή κατασκευασμένες. Η ζημιά όμως είχε ήδη γίνει – και αυτός είναι ο στόχος. Η συκοφαντία δεν είναι επικοινωνιακή τεχνική. Είναι ένδειξη απελπισίας και απώλειας πολιτικής πυξίδας. Μικρή κοινωνία, μεγάλη διασπορά Σε μια χώρα όπως η Κύπρος, η πληροφορία διαδίδεται ταχύτερα από την επαλήθευση. Μια υπερβολή μπορεί να γίνει «γεγονός» μέσα σε λίγες ώρες. Μια φήμη μπορεί να επιβιώσει για χρόνια, ακόμη και αν έχει διαψευστεί. Αυτός ο κοινωνικός μηχανισμός καθιστά τη συκοφαντία πιο αποτελεσματική αλλά και πιο καταστροφική. Η λάσπη δεν μένει στην πολιτική αντιπαράθεση· εισχωρεί στον κοινωνικό ιστό και διαβρώνει το επίπεδο της δημόσιας συζήτησης. Το πραγματικό κόστος: η δημοκρατία Η πρώτη απώλεια δεν είναι η εικόνα του στόχου αλλά η εμπιστοσύνη των πολιτών. Η συνεχής έκθεση σε τοξικό λόγο οδηγεί σε απάθεια, αποχή και βαθιά καχυποψία απέναντι σε κάθε πολιτικό φορέα. Η Κύπρος βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με κρίση πολιτικής εμπιστοσύνης. Η κουλτούρα της επίθεσης και της συκοφαντίας συμβάλλει καθοριστικά σε αυτή την παρακμή. Υπάρχει άλλος δρόμος; Η πολιτική μπορεί να ξαναβρεί σοβαρότητα μόνο εάν στηριχθεί σε: • καθαρές προτάσεις και όχι συνθήματα, • παραδοχή λαθών αντί συγκάλυψης, • σεβασμό στην κρίση του πολίτη, • και περιορισμό της τοξικότητας που κυριαρχεί στον δημόσιο λόγο. Υπήρξαν στιγμές που αυτός ο δρόμος επιλέχθηκε και λειτούργησε, όπως η περίπτωση του σημερινού προέδρου που δεν αφέθηκε να παρασυρθεί από τον καταγγελτικό και συκοφαντικό λόγο των αντιπάλων του. Αλλά παρέμειναν εξαιρέσεις. Για να γίνουν κανόνας, χρειάζεται πολιτική ωριμότητα και κοινωνική απαίτηση. Κατακλείδα Η συκοφαντία μπορεί να κερδίσει μια μάχη, αλλά χάνει πάντα τον πόλεμο της δημοκρατίας. Όσο παραμένει εργαλείο επιβίωσης, η δημόσια ζωή της χώρας θα συρρικνώνεται σε θέαμα καχυποψίας και φόβου. Η αποτοξίνωση της πολιτικής δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι ζήτημα αυτοσεβασμού – και επείγει.