ΑΤΑ: Η χρυσή τομή και ο ρόλος του Υπουργού Εργασίας Του Σάββα Ηλιοφώτου- Μέλους του Σ.Κ.ΕΔΕΚ και Πρώην Δημάρχου Στροβόλου

Η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή, γνωστή σε όλους μας ως ΑΤΑ, είναι ένα από τα πιο συζητημένα ζητήματα στον κόσμο της εργασίας. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που δημιουργήθηκε για να προστατεύει τους μισθούς από τον πληθωρισμό, δηλαδή για να μην τρώει η ακρίβεια το εισόδημα των εργαζομένων. Όμως, εδώ τίθεται το κρίσιμο ερώτημα: πρέπει να παραχωρείται το ίδιο σε όλους, χαμηλόμισθους και υψηλόμισθους; Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: όχι. Γιατί όχι η ίδια αύξηση για όλους Αν όλοι πάρουν το ίδιο ποσοστό αύξησης, τότε οι μεγάλες απολαβές μεγαλώνουν ακόμη περισσότερο. Ένα παράδειγμα το δείχνει καθαρά: • Με αύξηση 2%, ο εργαζόμενος με μισθό 1.200€ παίρνει 24€. • Ο εργαζόμενος με 6.000€ παίρνει 120€. Το κόστος ζωής όμως δεν αυξάνεται με βάση το πορτοφόλι του καθενός. Για τον χαμηλόμισθο, τα 24€ ίσως να είναι το ψωμί και το γάλα του μήνα. Για τον υψηλόμισθο, τα 120€ είναι σχεδόν αδιάφορα. Γιατί η ΑΤΑ πρέπει να παραχωρηθεί σε όλους Παρά τις διαφοροποιήσεις, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η ΑΤΑ πρέπει να παραχωρείται σε όλους τους εργαζόμενους. Γιατί; Διότι αποτελεί γενικό κοινωνικό μηχανισμό και όχι «προνοιακό επίδομα». Όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξαρτήτως κλίμακας, συμβάλλουν στην οικονομία και έχουν δικαίωμα σε έναν θεσμό που διασφαλίζει ότι ο μισθός τους δεν θα χάνει αξία με τον χρόνο. Η κλιμακωτή παραχώρηση αφορά μόνο τον βαθμό συμμετοχής, όχι την αρχή ότι η ΑΤΑ είναι καθολικό δικαίωμα. Οι μισθολογικές ισορροπίες δεν ανατρέπονται Κάποιοι φοβούνται ότι με την κλιμακωτή εφαρμογή της ΑΤΑ ανατρέπονται οι μισθολογικές κλίμακες. Στην πραγματικότητα, συμβαίνει το αντίθετο: • Οι υψηλόμισθοι εξακολουθούν να είναι υψηλόμισθοι. • Οι χαμηλόμισθοι παίρνουν μια πιο ουσιαστική ενίσχυση. • Και το πιο σημαντικό: δεν διευρύνονται οι μισθολογικές ανισότητες, αφού αποφεύγεται το «φούσκωμα» των ήδη μεγάλων μισθών. Η κλιμακωτή ΑΤΑ δεν καταργεί τις διαφορές, απλώς τις κρατά σε λογικά επίπεδα.   Πώς ωφελούνται όλοι – εργαζόμενοι και εργοδότες Με το κλιμακωτό σύστημα, οι χαμηλόμισθοι προστατεύονται από την ακρίβεια. Αυτό σημαίνει λιγότερη κοινωνική πίεση, περισσότερη εργασιακή ειρήνη. Οι εργοδότες, από την άλλη, δεν καλούνται να σηκώσουν ένα υπερβολικό μισθολογικό βάρος που θα έπνιγε τις επιχειρήσεις. Έτσι, η οικονομία παραμένει πιο σταθερή και βιώσιμη. Με λίγα λόγια, όλοι κερδίζουν: οι εργαζόμενοι νιώθουν ασφαλείς και οι επιχειρήσεις δεν καταρρέουν. Μπορεί να επιβληθεί η ΑΤΑ δια νόμου; Η έρευνα την οποία έχω κάνει, δείχνει ότι το κράτος μπορεί να ρυθμίσει με νόμο την εφαρμογή της ΑΤΑ, χωρίς να προσκρούει στο Σύνταγμα. Δεν πρόκειται για αυθαίρετη επέμβαση στη μισθολογική διαπραγμάτευση, αλλά για θέσπιση ενός γενικού και αντικειμενικού μηχανισμού προστασίας από τον πληθωρισμό. Η συνταγματική αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων και της διαπραγμάτευσης δεν παραβιάζεται, διότι ο νόμος δεν καθορίζει τον μισθό καθαυτό, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτός προσαρμόζεται στις μεταβολές της οικονομίας. Στην πράξη, η ΑΤΑ μπορεί να θεωρηθεί δημόσιας ωφέλειας ρύθμιση, ανάλογη με τον κατώτατο μισθό, που αποσκοπεί στη διασφάλιση κοινωνικής ισορροπίας. Ο ρόλος του Υπουργού Εργασίας Σε αυτή τη δύσκολη συζήτηση, ο ρόλος του Υπουργού Εργασίας είναι καθοριστικός. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι Συντεχνίες που ζητούν την πλήρη και καθολική παραχώρηση της ΑΤΑ. Από την άλλη, οι Εργοδοτικές Οργανώσεις που ανησυχούν για το μισθολογικό κόστος και την ανταγωνιστικότητα. Ο Υπουργός καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο αντίρροπες δυνάμεις, λειτουργώντας ως γέφυρα διαλόγου. Οι χειρισμοί του μέχρι σήμερα δείχνουν διάθεση συναινετική, ψύχραιμη και μετριοπαθή: • Δεν απορρίπτει τον θεσμό της ΑΤΑ, αναγνωρίζει τη σημασία του για τους εργαζόμενους. • Δεν αδιαφορεί για τις ανησυχίες των εργοδοτών, επιδιώκει λύσεις που να διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα της οικονομίας. • Προωθεί την κλιμακωτή εφαρμογή ως χρυσή τομή: μια συμβιβαστική φόρμουλα που κρατά ζωντανό τον θεσμό, αλλά τον προσαρμόζει στις σημερινές συνθήκες. Σε μια περίοδο όπου ο κοινωνικός διάλογος συχνά εκτροχιάζεται, η ψύχραιμη στάση και η επιμονή στη συνεννόηση αποτελούν ίσως το μεγαλύτερο όπλο του Υπουργείου. Αν τελικά καταφέρει να εξασφαλίσει συμφωνία, θα πρόκειται για μια σημαντική νίκη όχι μόνο για την κυβέρνηση, αλλά και για την κοινωνική ειρήνη.