ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΚΤΡΟΧΙΑΣΤΗΚΕ ΠΡΙΝ ΦΘΑΣΕΙ ΣΤΟΝ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΟΥ

«Η λύση δεν έπρεπε να ήταν μακριά από το όραμα για  μια Κύπρο χωρίς δήμους και κοινότητες, όλοι σε μια περιφέρεια, σε ένα εκσυγχρονισμένο κράτος. Ο πληθυσμός μας και η έκταση μας, μας το επιτρέπει!»

«Η εισαγωγή της έννοιας του δημοτικού διαμερίσματος και η αναγωγή του αντιδημάρχου σε σημαίνων πλέον παίχτη στο σύστημα, θυμίζει λίγο πολύ το σύνταγμα της Ζυρίχης»

Η οικονομική κρίση που περάσαμε, προσφερόταν να γίνουν οι όποιες μεταρρυθμίσεις  ήσαν απαραίτητες για τον τόπο. Χάσαμε τον κρίσιμο χρόνο τον οποίο αφήσαμε να περνά σε άγονες συζητήσεις και προσπαθώντας να πεισθούν αυτοί που θα μεταρρυθμίζονταν να συναινέσουν. Κρατούσαμε στα χέρια μελέτες ειδικών για τις οποίες πληρώθηκαν περί τα δύο εκατομμύρια και τις αγνοήσαμε και κάνουμε του κεφαλιού μας. Οι άγγλοι εμπειρογνώμονες στις 20 Ιανουαρίου 2014 υπόβαλαν την έκθεση τους και μεταξύ άλλων ανάφεραν: «Σχεδιάσαμε μια σειρά επιλογών για την αναδιάρθρωση της τοπικής κυβέρνησης για να προσφέρουμε μεγαλύτερη ικανότητα και αυξημένη λογοδοσία. Συνιστούμε την ίδρυση 5 νέων τοπικών αρχών, με όρια που ταιριάζουν με τις υφιστάμενες επαρχίες, οι οποίες  σχηματίζονται συνδυάζοντας τους υπάρχοντες Δήμους και Κοινότητες στις περιοχές της κάθε επαρχίας. Το προσωπικό και οι οικονομικοί πόροι θα αντληθούν από τους υφιστάμενους φορείς». Το συμπέρασμα των εμπειρογνωμόνων  ήταν ότι συνολικά, είχαν  εντυπωσιαστεί από το επίπεδο κοινής φιλοδοξίας για την κυπριακή τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά αισθάνονταν  έντονα ότι: οι ισχύουσες ρυθμίσεις δεν είναι κατάλληλες για την επίτευξη αυτού του στόχου, απαιτούνται ριζικές αλλαγές προκειμένου να αξιοποιήσουμε πλήρως την ευκαιρία για αλλαγή και να ανταποκριθούμε στις προκλήσεις για τις υπηρεσίες και την αποτελεσματικότητα που χρειάζονται. Ο θεσμός της τοπικής αυτοδιοίκησης επινοήθηκε για να εξυπηρετηθεί καλύτερα ο πολίτης, σε μια εποχή που οι άνθρωποι κινούνταν με τις βοδάμαξες και τα γαϊδούρια και επικοινωνούσαν με τα περιστέρια και το ταχυδρομείο! Σε μια εποχή, που η ιδιωτική πρωτοβουλία ήταν απούσα από τον τομέα της παροχής υπηρεσιών προς τους πολίτες. Ήθελαν τότες, ένα θεσμό που να είναι πιο κοντά στον πολίτη την ώρα που το κεντρικό κράτος ήταν πολύ μακριά. Έτσι προέκυψε αυτό, που με τα σημερινά δεδομένα ονομάζουμε κατακερματισμό της τοπικής αυτοδιοίκησης. Σήμερα, πιο κοντά στον πολίτη από οτιδήποτε άλλο, είναι η τεχνολογία. Η τεχνολογία έφερε το κεντρικό κράτος, όχι μόνο κοντά στο σπίτι του πολίτη, αλλά το έβαλε  και μέσα.  Με την δυνατότητα της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, ο πολίτης μπορεί να ζητήσει και να πάρει μεγάλο μέρος από την εξυπηρέτηση που χρειάζεται και  που δικαιούται να πάρει, ως αντίδωρο των φόρων που πληρώνει. Χωρίς να είναι  αναγκασμένος, να καταφύγει στο δήμαρχο του ή στον κοινοτάρχη της γειτονιάς του, να παρακαλεί για κάτι, που ένας οργανωμένος δήμος σε κάθε επαρχία, μπορεί να αντιμετωπίσει χωρίς να το ζητήσει ο πολίτης. Η προσπάθεια για εκσυγχρονισμό της τοπικής αυτοδιοίκησης ξεκίνησε πριν από πολλά χρόνια, επί υπουργίας Νεοκλή Συλικιώτη, συνέχισε επί υπουργίας Χάσικου, για να πάρει στη συνέχεια  την σκυτάλη ο υπουργός Πετρίδης. Όλες οι αποφάσεις και οι κινήσεις, υποτάσσονται στις αντιδράσεις όχι του λαού τον οποίο δεν ρωτά κανένας, αλλά αυτών που θα ανασχηματιστούν και των κομματικών γραφείων. Για αυτό έγινε μέχρι τώρα μόνο μια τρύπα στο νερό. Το νομοσχέδιο που έχει κατατεθεί στη βουλή πρόσφατα, όχι μόνο δεν εκσυγχρονίζει, αλλά αναχρονίζει και οπισθοδρομεί την τοπική αυτοδιοίκηση. Θα επισημάνω κάποια βασικά πράγματα για όσους ενδιαφέρονται να ασχοληθούν.

Το νομοσχέδιο, δεν καταργεί κανένα δήμο και καμιά κοινότητα από αυτές που θα ενοποιηθούν δήθεν σε δήμο! Εισάγει την έννοια του δημοτικού διαμερίσματος, ορίζοντας ότι «δημοτικό διαμέρισμα» σημαίνει το δήμο ή κοινότητα ο οποίος συνενώνεται σε/ή με δήμο. Ο Δήμος ή και η Κοινότητα που συνενώνεται, θα έχει τη δημοτική του επιτροπή με επικεφαλής όπως προνοεί το νομοσχέδιο, τον αντιδήμαρχο του. Ο οποίος αντιδήμαρχος θα είναι έμμισθος και θα λαμβάνει σύνταξη. Η εκλογή των αντιδημάρχων ορίζει η πρόταση, γίνεται μεμονωμένα ή και κατά συνδυασμούς.  Το νομοσχέδιο, αντί να ενισχύει την τεχνοκρατική δομή των νέων σχημάτων περιορίζοντας την εμβέλεια και την επιρροή των κομμάτων δια των εκλεγμένων, την ενισχύει ακόμα πιο πολύ, θέτοντας επικεφαλής έμμισθους αντιδημάρχους, ενώ θα μπορούσαν επικεφαλής να μείνουν οι σημερινοί δημοτικοί γραμματείς ως γενικοί διευθυντές, υπόλογοι σε ένα  Δήμαρχο και σε ένα  δημοτικό συμβούλιο. Προφανώς, το νομοσχέδιο ενισχύει τη δυνατότητα παρέμβασης των κομμάτων αντί να την αδυνατίζει, προς ζημία της αποτελεσματικότητας και της ομαλής λειτουργίας. Η εισαγωγή της έννοιας του δημοτικού διαμερίσματος και η αναγωγή του αντιδημάρχου σε σημαίνων πλέον παίχτη στο σύστημα, θυμίζει λίγο πολύ το σύνταγμα της Ζυρίχης. Θα προάγει τις συγκρούσεις και τον υπόγειο πόλεμο λόγο φιλοδοξιών. Το πιθανότερο, οι αντιδήμαρχοι, ή έστω κάποιος από αυτούς, από την ώρα της εκλογής τους να υποθάλπουν τον δήμαρχο γιατί θα φιλοδοξούν εκλογή τους στη θέση του σε βάθος πενταετίας, ενώ ο δήμαρχος που  θα διακατέχεται από ανασφάλεια, θα προσπαθεί να εξευρίσκει τρόπους να αποδεικνύει πόσο ανίκανοι είναι! Το  σύστημα που έχουμε τώρα και που πάει να καταργήσει η πρόταση της κυβέρνησης, προσέφερε για σαράντα χρόνια σταθερότητα και ανάγκαζε τα δημοτικά συμβούλια σε συνεργασία. Καλλιεργήθηκε κουλτούρα συναίνεσης και συνεννόησης. Ένα δείγμα της προχειρότητας του νομοσχεδίου είναι και αυτή η πρόνοια: 8(3) Τo γvήσιo τέκvo δημότη δήμoυ είvαι δημότης τoυ δήμου του πατέρα του , τo δε vόθo τέκvo δημότης τoυ δήμoυ της μητέρας του. Αν είναι δυνατόν εν έτη 2019 να νομοθετούμε για «νόθα» παιδιά. Να θυμηθούμε τι λέγαμε όταν δια νόμου καταργήθηκε αυτή η ορολογία: Δεν υπάρχουν νόθα παιδιά υπάρχουν μόνο νόθοι γονείς! Πίσω από την φαινομενική μείωση των δήμων και την συνένωση κοινοτήτων, καραδοκεί ένα χάος που δεν θα έχει προηγούμενο. Κανένα όφελος δεν θα προσφέρει στον πολίτη. Καμιά μεταρρύθμιση δεν γίνεται με μεσοβέζικες λύσεις που το υπόβαθρο τους είναι η ικανοποίηση αντιδρώντων και κομματικών ισορροπιών. Η μοναδική ελπίδα τώρα είναι στη βουλή.