ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΝΑ ΑΛΛΑΖΟΥΜΕ ΑΠΟΨΗ Του Σάββα Ηλιοφώτου-Πρώην Δημάρχου Στροβόλου

Από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα, ένα από τα πιο ύπουλα κοινωνικά ταμπού παραμένει η αλλαγή γνώμης. Στις πόλεις-κράτη, στη μεσαιωνική Ευρώπη, ακόμη και στην ψηφιακή εποχή των κοινωνικών δικτύων, η κοινωνία σπάνια συγχωρεί τον άνθρωπο που «μεταστρέφεται». Η λέξη «προδότης» πέφτει βαρύτερη από κάθε επιχείρημα. Ο Σωκράτης μάς δίδαξε ότι «η ανεξέταστη ζωή δεν αξίζει να βιωθεί». Κι όμως, η ίδια η Αθήνα τον καταδίκασε γιατί δίδασκε στους νέους να αμφισβητούν τα δεδομένα. Ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης έθεσαν στο κέντρο της φιλοσοφίας τη φρόνηση, δηλαδή την ικανότητα να κρίνουμε εκ νέου ανάλογα με τις περιστάσεις. Παράλληλα, οι κοινωνίες τους θεωρούσαν τον «ασυνεπή» επικίνδυνο. Η ιστορία επαναλαμβάνεται: όποιος τόλμησε να αλλάξει άποψη στο θρησκευτικό Μεσαίωνα βαφτίστηκε αιρετικός· στη νεωτερικότητα, καιροσκόπος. Στη σημερινή Κύπρο, η ίδια λογική ζει και βασιλεύει. Τα κόμματα και οι φανατικοί οπαδοί έχουν αναγάγει την αλλαγή πολιτικής στάσης σε έγκλημα καθοσιώσεως. Όποιος πολίτης, πολιτικός ή άνθρωπος του δημόσιου βίου τολμήσει να διαφοροποιηθεί, να στηρίξει έναν άλλον υποψήφιο ή να μετακινηθεί πολιτικά, γίνεται στόχος διασυρμού. Οι κομματικοί μηχανισμοί σπεύδουν να «στρεβλώσουν» την πράξη του: δεν πρόκειται για επιλογή συνείδησης, λένε, αλλά για προδοσία, καιροσκοπισμό, συμφέρον. Το φαινόμενο είναι γνώριμο. Όσοι βρέθηκαν σε ένα ψηφοδέλτιο μαζί, αλλά σε επόμενη εκλογική αναμέτρηση βρέθηκαν σε διαφορετικά στρατόπεδα, μετατράπηκαν αυτομάτως σε «εχθρούς του λαού». Άλλοτε συνεργασίες που υμνήθηκαν ως «ενότητα του δημοκρατικού χώρου» σήμερα παρουσιάζονται ως «σκοτεινές συναλλαγές». Όσοι στήριξαν έναν υποψήφιο πρόεδρο στο παρελθόν, λοιδορούνται επειδή επέλεξαν άλλον σε επόμενη εκλογή. Το δικαίωμα στην πολιτική επανατοποθέτηση ακυρώνεται με τη βία της ειρωνείας και της λάσπης. Και όλα αυτά γίνονται στο όνομα της δημοκρατίας. Στην πράξη όμως πρόκειται για έκφραση κομματικού φασισμού: μια αυταρχική απαίτηση ότι ο πολίτης ανήκει ισοβίως σε ένα στρατόπεδο και δεν δικαιούται να αλλάξει. Είναι η ίδια λογική που υπονομεύει κάθε ζωντανό διάλογο και μετατρέπει τον δημόσιο βίο σε πεδίο τυφλής οπαδοποίησης. Η αλήθεια είναι απλή: η αλλαγή άποψης δεν είναι αδυναμία· είναι δύναμη. Δεν είναι ασυνέπεια· είναι ωρίμανση. Μόνο οι δογματικοί και οι αυταρχικοί απαιτούν απόλυτη σταθερότητα. Η δημοκρατία, αντίθετα, χρειάζεται πολίτες που να σκέφτονται, να αναστοχάζονται, να τολμούν να πουν «έκανα λάθος». Στην εποχή που το πλήθος καταδικάζει με ένα hashtag και οι κομματικοί μηχανισμοί δικάζουν με όρους Ιεράς Εξέτασης, το πιο επαναστατικό δικαίωμα ίσως είναι το αυτονόητο: να μπορούμε να αλλάζουμε γνώμη χωρίς να λογοδοτούμε σαν εγκληματίες. Γιατί η συνέπεια χωρίς ελευθερία δεν είναι αρετή· είναι φυλακή.