Η ΕΔΕΚ, οι Οικολόγοι και το δίλημμα της επόμενης μέρας: Αναγέννηση ή νέα αρχή; Του Σάββα Ηλιοφώτου-Πρώην Δημάρχου Στροβόλου

Η έξοδος της ΕΔΕΚ και των Οικολόγων από τη Βουλή δεν αποτελεί μόνο μια εκλογική ήττα. Αποτελεί ένα πολιτικό γεγονός που αναγκάζει ολόκληρο τον ευρύτερο κεντροαριστερό χώρο να κοιταχτεί στον καθρέφτη και να απαντήσει σε ερωτήματα που για χρόνια απέφευγε. Μπορεί η ΕΔΕΚ να αναγεννηθεί μόνη της; Μπορούν οι Οικολόγοι να ξαναβρούν τον δρόμο τους ως αυτόνομη πολιτική δύναμη; Ή μήπως η κοινωνία περιμένει πλέον κάτι νέο, ευρύτερο και πιο ελπιδοφόρο από το άθροισμα δύο κομμάτων που, το καθένα για διαφορετικούς λόγους, δυσκολεύονται να επανασυνδεθούν με τις μεγάλες κοινωνικές ομάδες που κάποτε εξέφραζαν; Δεν είναι λίγοι όσοι πιστεύουν ότι η ΕΔΕΚ και οι Οικολόγοι μπορούν να ξαναβρούν τα πατήματά τους χωρίς να χρειαστεί να συνενωθούν κάτω από μια νέα πολιτική στέγη. Η άποψη αυτή δεν είναι παράλογη. Κάθε κόμμα έχει τη δική του ιστορία, τις δικές του παραδόσεις και τους δικούς του ανθρώπους. Και είναι γεγονός ότι οι πολιτικές συγχωνεύσεις που γίνονται βιαστικά και υπό το βάρος της ήττας συνήθως αποτυγχάνουν. Η διεθνής εμπειρία όμως δείχνει και κάτι άλλο. Τα μικρά και μεσαία κόμματα που χάνουν την κοινοβουλευτική τους παρουσία σπανίως επιστρέφουν από μόνα τους στην πολιτική πρωτοκαθεδρία. Για να συμβεί αυτό χρειάζεται ισχυρή νέα ηγεσία, καθαρή πολιτική διαφοροποίηση και ένα νέο κοινωνικό ρεύμα που να τα επαναφέρει στο προσκήνιο. Στη σημερινή Κύπρο τα δεδομένα είναι διαφορετικά από εκείνα που γνώρισε η γενιά που έφερε την ΕΔΕΚ στη Βουλή και τους Οικολόγους στο πολιτικό προσκήνιο. Οι νέοι ψηφοφόροι δεν κινούνται πλέον από ιστορικές μνήμες και κομματικές παραδόσεις. Αναζητούν αυθεντικότητα, όραμα, προτάσεις για την καθημερινότητά τους και πολιτικές δυνάμεις που να τους δίνουν λόγο να πιστέψουν ξανά στην πολιτική. Εδώ ακριβώς γεννιέται ο προβληματισμός για μια πιθανή σύγκλιση ΕΔΕΚ και Οικολόγων. Όχι ως πράξη πολιτικής επιβίωσης. Αλλά ως προσπάθεια δημιουργίας ενός σύγχρονου κεντροαριστερού, σοσιαλδημοκρατικού και οικολογικού πόλου που θα απαντά στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής: τη στεγαστική κρίση, τις ανισότητες, την ποιότητα ζωής, την πράσινη μετάβαση, το δημογραφικό, την προστασία της μεσαίας τάξης και φυσικά το Κυπριακό. Άλλωστε, η ιστορική διαδρομή των δύο χώρων δεν είναι ξένη μεταξύ τους. Το οικολογικό κίνημα δημιουργήθηκε σε σημαντικό βαθμό από ανθρώπους που προέρχονταν από την ΕΔΕΚ. Οι αξίες της κοινωνικής δικαιοσύνης, της συμμετοχικής δημοκρατίας, της ποιότητας ζωής και του ανθρωποκεντρικού μοντέλου ανάπτυξης αποτελούν κοινό τόπο και για τους δύο χώρους. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν υπάρχουν κοινές αξίες. Το ερώτημα είναι αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για μια νέα πολιτική αφήγηση. Και εδώ εμφανίζεται ένα ακόμη πιο κρίσιμο ζήτημα. Ποιος θα ηγηθεί μιας τέτοιας προσπάθειας; Η εύκολη απάντηση είναι να αναζητηθεί η ηγεσία μέσα από τα υφιστάμενα στελέχη των δύο κομμάτων. Είναι όμως και η πιο επικίνδυνη. Διότι τότε η συζήτηση κινδυνεύει να μετατραπεί σε διαπραγμάτευση γοήτρων. Ποιος θα ηγηθεί; Ποιος θα υποχωρήσει; Ποιος θα θεωρηθεί ότι απορροφάται από ποιον; Η ιστορία δείχνει ότι τέτοιες συζητήσεις συνήθως καταλήγουν σε αδιέξοδο. Γι' αυτό ίσως η απάντηση βρίσκεται έξω από τα σημερινά κομματικά όρια. Ίσως χρειάζεται μια προσωπικότητα από τον ευρύτερο κεντροαριστερό χώρο. Ένας άνθρωπος με αναγνώριση, κοινωνικό κύρος και πολιτική αξιοπιστία. Μια προσωπικότητα που να μην κουβαλά τις αντιπαραθέσεις του παρελθόντος αλλά να μπορεί να εμπνεύσει το μέλλον. Ένας άνθρωπος με σοσιαλδημοκρατικές και οικολογικές ευαισθησίες, ικανός να ενώσει αντί να διχάσει. Κάποιοι θα πουν ότι είναι νωρίς. Άλλοι ότι πρέπει να περιμένουμε να δούμε αν τα δύο κόμματα μπορούν να ανακάμψουν από μόνα τους. Ίσως έχουν δίκαιο. Η άμεση συγχώνευση δεν είναι κατ' ανάγκην η σωστή απάντηση σήμερα. Εξίσου λανθασμένη όμως θα ήταν και η επιλογή της ακινησίας. Η πιο σοφή πορεία ίσως βρίσκεται κάπου στη μέση. Να ξεκινήσει από τώρα ένας ειλικρινής διάλογος. Να συγκροτηθούν κοινές πολιτικές πρωτοβουλίες. Να αναπτυχθεί κοινός λόγος σε κοινωνικά, περιβαλλοντικά και εθνικά ζητήματα. Να δοκιμαστεί στην πράξη η δυνατότητα συνύπαρξης και συνεργασίας. Και αν μέσα από αυτή τη διαδικασία γεννηθεί φυσιολογικά η ανάγκη για έναν νέο φορέα, τότε αυτός θα στηρίζεται σε κοινές ιδέες, κοινές εμπειρίες και κοινή προοπτική. Η μεγαλύτερη απειλή σήμερα δεν είναι να γίνει μια συζήτηση για το μέλλον. Η μεγαλύτερη απειλή είναι να μη γίνει καμία συζήτηση. Διότι η κοινωνία δεν περιμένει επ' άπειρον τα κόμματα να λύσουν τα υπαρξιακά τους προβλήματα. Προχωρά μπροστά και αναζητά εκείνους που μπορούν να εκφράσουν τις αγωνίες και τις ελπίδες της. Και ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα επιβιώσουν η ΕΔΕΚ και οι Οικολόγοι ως ξεχωριστοί οργανισμοί. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορούν να συμβάλουν στη γέννηση ενός νέου πολιτικού ρεύματος, μιας ΝΕΑΣ ΠΟΡΕΙΑΣ που θα δώσει ξανά φωνή στην κοινωνική δικαιοσύνη, στην πολιτική οικολογία και στον δημοκρατικό πατριωτισμό. Αυτός είναι ο προβληματισμός που αξίζει να ανοίξει. Και αυτός είναι ένας διάλογος που δεν πρέπει να περιμένει την επόμενη ήττα για να ξεκινήσει.