Ἕν κακὸν ἕλκει μυρία! Του Σάββα Ηλιοφώτου-Πρώην Δημάρχου Στροβόλου

ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Είναι διάχυτη η αντίληψη στην κοινωνία, ότι η λεγόμενη μεταρρύθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν έχει πετύχει τους δύο βασικούς στόχους, της μείωσης του κόστους λειτουργίας από την μια και της αύξησης της αποτελεσματικότητας της από την άλλη. Τα κόμματα στην βουλή, πλην της ΕΔΕΚ που δεν ψήφισε την μεταρρύθμιση, έφθασαν την μεταρρύθμιση μέχρι εκεί που τους επέτρεπε η ικανότητα τους και ο κομματικός περιορισμός που είχαν. Η κοινωνία, παρακολούθησε παθητικά την όλη προσπάθεια χωρίς, πλην του γράφοντος και δύο, τριών, άλλων μεμονωμένων πολιτών, να κουνήσουν το δάκτυλο τους. Εκεί που υπήρχε η ελπίδα κάποιες πρόνοιες του νόμου να παραμείνουν ανενεργές, οι προσδοκίες που έχουν δημιουργήσει σε κάποιους, τις ξυπνούν. Μια από αυτές τις πρόνοιες είναι η δημιουργία «Δημοτικών Αστυνομιών». Ο νόμος, δίνει τη νομική και οργανωτική βάση για τη σύσταση δημοτικής αστυνομίας, με έμφαση σε τροχαίες και τοπικές παραβάσεις, υπό αυστηρή εκπαίδευση, ένδυμα και εποπτεία από την Αστυνομία. Στόχος, λέχθηκε, είναι η ενίσχυση της τοπικής αστυνόμευσης, ειδικά σε προβληματικές περιοχές, και η διοικητική ανακούφιση της Αστυνομίας από τον συνεχώς επικαλούμενο φόρτο εργασίας από την αποψίλωση από προσωπικό. Η πρόνοια αυτή του νόμου, αγγίζει μια βαθιά αντίφαση στη φιλοσοφία της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της δημόσιας διοίκησης γενικότερα: από τη μια προβάλλεται η ανάγκη για εξ ορθολογισμό και συγκέντρωση πόρων (οικονομίες κλίμακας), ενώ από την άλλη διατηρούνται ή και επεκτείνονται πολλαπλά κέντρα διοίκησης και αρμοδιοτήτων — όπως συμβαίνει με τη δημιουργία δημοτικής αστυνομίας σε κάθε νέο δήμο. Η παραδοξότητα αυτή υποδηλώνει; 1. Έλλειψη ενιαίας στρατηγικής Η μεταρρύθμιση φαίνεται να είναι αποσπασματική. Η μείωση του αριθμού των δήμων στόχευε στην εξοικονόμηση πόρων και αποφυγή κατακερματισμού. Όμως, η ίδρυση ξεχωριστής δημοτικής αστυνομίας για κάθε νέο δήμο θα οδηγήσει σε επανάληψη του ίδιου φαινομένου: πολυδιάσπαση, επανάληψη καθηκόντων, δυσκολία συντονισμού. 2. Επικάλυψη ρόλων – διοικητική σύγχυση Αντί να ενισχυθούν οι Αστυνομικές Διευθύνσεις με εξειδικευμένα κλιμάκια για τις ανάγκες της καθημερινότητας των πολιτών (στάθμευση, ηχορύπανση, κάπνισμα, κ.λπ.), αφαιρούνται αυτά τα καθήκοντα για να ανατεθούν σε ένα νέο θεσμό με ελλιπή δομή και εμπειρία, δηλαδή τη δημοτική αστυνομία. Αυτό δημιουργεί: • Δύο επίπεδα αστυνόμευσης με πιθανές επικαλύψεις • Διπλό κόστος υποδομών, εξοπλισμού, εκπαίδευσης • Διάχυση ευθύνης: ποιος ευθύνεται για τι και πότε; 3. Αντίφαση με τη λογική της "κεντρικής ενίσχυσης" Η Κύπρος έχει μικρή έκταση και πληθυσμό — μια ενοποιημένη, αποκεντρωμένη δημόσια δύναμη αστυνόμευσης (ανά επαρχία ή περιφέρεια) θα εξυπηρετούσε καλύτερα και πιο αποτελεσματικά. Αντί για αυτό, οι δήμοι φορτώνονται ένα επιπλέον βάρος – να στήσουν εκ του μηδενός έναν ημιαστυνομικό μηχανισμό. 4. Πολιτικό-διοικητική εξυπηρέτηση Η απόφαση να ενισχυθεί η "δημοτική αστυνομία" σχετίζεται με πιέσεις από την Τοπική Αυτοδιοίκηση για περισσότερες εξουσίες και ελέγχους, παρά με καθαρά επιχειρησιακά ή στρατηγικά κριτήρια και από την Αστυνομία η οποία αντί να απαιτεί ενίσχυση της για να φέρνει σε πέρας τις υποχρεώσεις της επιλέγει να ξεφορτώσει πάνω στην κατακερματισμένη τοπική αυτοδιοίκηση. Συμπέρασμα Η παραδοξότητα αυτή υπονομεύει την ίδια τη λογική των οικονομιών κλίμακας και του εξορθολογισμού που υποτίθεται πως υπηρετεί η μεταρρύθμιση. Αντί για έναν ισχυρό, αποκεντρωμένο αλλά ενιαίο μηχανισμό δημόσιας αστυνόμευσης, καταλήγουμε σε ένα μωσαϊκό μικρών, ανεξάρτητων σωμάτων χωρίς την απαραίτητη κρίσιμη μάζα για να λειτουργήσουν αποδοτικά. Μπορεί ο κατήφορος να σταματήσει; Όχι, το «τρελό φορτηγό» της μεταρρύθμισης θα συνεχίσει τον κατήφορο, με τον κόσμο να παρακολουθεί απαθής, μέχρι που μια άλλη μεταρρύθμιση που θα αντιπροσωπεύει τις ανάγκες και τις ικανότητες των κομμάτων της εποχής που θα γίνει, πάρει την θέση της σημερινής…